Choroba hemoroidalna należy do najczęstszych powodów wizyt w gabinecie proktologicznym. Wśród metod małoinwazyjnych jedną z najdłużej stosowanych pozostaje podwiązywanie guzków krwawniczych gumowymi opaskami.
Czym są guzki krwawnicze i skąd biorą się objawy
Sploty naczyniowe w kanale odbytu stanowią element prawidłowej anatomii. Uczestniczą w utrzymaniu szczelności zwieraczy i występują u każdego człowieka. O chorobie mówi się dopiero wtedy, gdy dochodzi do ich powiększenia, obniżenia i wypadania poza kanał odbytu. Do typowych objawów należy jasnoczerwone krwawienie widoczne na papierze toaletowym lub na powierzchni stolca, świąd, wilgotnienie okolicy odbytu, uczucie niepełnego wypróżnienia oraz wyczuwalny guzek. Silny ból pojawia się rzadziej i najczęściej wskazuje na powikłanie – zakrzepicę guzka, szczelinę odbytu albo toczący się stan zapalny. W praktyce klinicznej stosuje się czterostopniową skalę zaawansowania. Stopień pierwszy oznacza guzki niewychodzące poza kanał odbytu, drugi – wypadanie z samoistnym cofaniem się, trzeci – wypadanie wymagające odprowadzenia ręcznego, czwarty – guzki trwale wypadnięte. Ta klasyfikacja w dużej mierze rozstrzyga o doborze metody leczenia. Krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego nigdy nie powinno być z góry przypisywane hemoroidom. Zanim zaplanowany zostanie jakikolwiek zabieg, konieczne jest wykluczenie innych przyczyn, w tym zmian nowotworowych. Służą temu badanie proktologiczne, anoskopia, a w części przypadków kolonoskopia.
Mechanizm metody Barrona krok po kroku
Technika opisana przez Barrona polega na założeniu miniaturowej gumowej opaski na podstawę guzka krwawniczego. Odcięcie dopływu krwi prowadzi do niedokrwienia, a następnie do martwicy podwiązanej tkanki, która odpada samoistnie zwykle w drugim tygodniu po zabiegu. W miejscu podwiązki powstaje blizna podciągająca i unieruchamiająca śluzówkę, co ogranicza dalsze wypadanie. Procedurę przeprowadza się ambulatoryjnie, przy użyciu anoskopu oraz ligatora ssącego lub kleszczykowego. Opaska zakładana jest powyżej linii grzebieniastej, czyli w obszarze unerwionym trzewnie. Z tego powodu gumkowanie hemoroidów odczuwane jest najczęściej jako ucisk i parcie, a nie jako ostry ból somatyczny. Podczas jednej sesji opracowuje się przeważnie jeden lub dwa guzki. Pozostałe kwalifikuje się do kolejnych wizyt, planowanych w odstępach kilku tygodni. Liczba sesji zależy od zaawansowania zmian oraz przebiegu gojenia i jest ustalana indywidualnie w trakcie kontroli. Zabieg nie wymaga przygotowania chirurgicznego ani znieczulenia ogólnego. Pacjent po krótkiej obserwacji wraca do domu, a wyjściowe ograniczenia dotyczą głównie dużego wysiłku fizycznego w pierwszych dobach.
Wskazania, ograniczenia i przeciwwskazania
Metoda znajduje zastosowanie przede wszystkim w chorobie hemoroidalnej drugiego i trzeciego stopnia, a także w wybranych przypadkach stopnia pierwszego, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy. Przy guzkach czwartego stopnia oraz przy współistniejącym dużym nadmiarze fałdów skórnych rozważane są rozwiązania operacyjne. Do sytuacji, które wymagają odstąpienia od podwiązywania lub odroczenia terminu, zalicza się między innymi: – zaburzenia krzepnięcia oraz leczenie przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe, jeśli nie zostało wcześniej zmodyfikowane przez lekarza prowadzącego, – aktywny stan zapalny okolicy odbytu, ropień, przetokę albo świeżą szczelinę, – nieswoiste zapalenia jelit w okresie zaostrzenia, – zakrzepicę guzka krwawniczego w fazie ostrej, – niedobory odporności i toczące się zakażenie ogólnoustrojowe, – okres ciąży i połogu, gdy dolegliwości mają charakter przejściowy. Kwalifikacja zapada podczas konsultacji proktologicznej, po badaniu przedmiotowym i analizie wywiadu, w tym pełnej listy przyjmowanych leków. To lekarz rozstrzyga, czy w danym przypadku metoda małoinwazyjna wystarczy, czy racjonalniejsze będzie inne postępowanie. Zabiegi proktologiczne prowadzi w Krakowie klinika Bona Dea, w której obok medycyny estetycznej i ginekologii estetycznej funkcjonuje pion chirurgii jednego dnia. W zakresie usług znajduje się między innymi usuwanie hemoroidów metodą gumkowania, poprzedzone konsultacją i badaniem kwalifikującym.
Przebieg gojenia i objawy wymagające pilnego kontaktu
Przez pierwsze dni utrzymuje się uczucie ciała obcego, parcie na stolec oraz umiarkowany dyskomfort, zwykle kontrolowany prostymi lekami przeciwbólowymi zaleconymi przez lekarza. Zalecenia okołozabiegowe obejmują dietę bogatą w błonnik, odpowiednią podaż płynów, skrócenie czasu spędzanego na toalecie i czasową rezygnację z dźwigania. Plamienie w okolicy siódmej i czternastej doby jest zjawiskiem typowym – odpowiada za nie odpadnięcie martwiczej tkanki wraz z opaską. Niepokój powinny natomiast budzić objawy takie jak obfite krwawienie, gorączka z dreszczami, narastający ból miednicy oraz zatrzymanie moczu. Ich wystąpienie wymaga natychmiastowego kontaktu z placówką, ponieważ mogą świadczyć o rzadkim, lecz poważnym zakażeniu okołoodbytniczym. Podwiązywanie ogranicza objawy, nie usuwa jednak czynników, które doprowadziły do choroby. Zaparcia, długotrwała pozycja siedząca, mała aktywność fizyczna i uboga w błonnik dieta sprzyjają nawrotom, dlatego postępowanie zachowawcze pozostaje elementem leczenia również po zabiegu. Kontrola po kilku tygodniach pozwala ocenić gojenie i zaplanować dalsze etapy.
